Φρίκη: Ιταλοί «τουρίστες» ταξίδευαν στο Σεράγεβο στον πόλεμο και πυροβολούσαν κόσμο «σαν videogame»
Οι «τουρίστες-σκοπευτές» πλήρωναν στρατιώτες για μεταφέρονται στους λόφους γύρω από την πόλη και να στοχεύουν αμάχους.
Μια συγκλονιστική και ταυτόχρονα αποκρουστική υπόθεση ξετυλίγεται στην Ιταλία, πολλά χρόνια μετά τον τερματισμό του πολέμου στη Βοσνία.
Οι εισαγγελείς στο Μιλάνο ξεκίνησαν έρευνα για Ιταλούς που φέρονται να πλήρωσαν μέλη του σερβοβοσνιακού στρατού ώστε να μπορούν να ταξιδέψουν στο Σεράγεβο και να μπορούν να σκοτώνουν πολίτες κατά τη διάρκεια της τετραετούς πολιορκίας της πόλης κατά τη δεκαετία του ’90.
Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Σεράγεβο από συνεχείς βομβαρδισμούς και πυρά ελεύθερων σκοπευτών στην πολιορκία της πόλης, που διήρκεσε από το 1992 μέχρι το 1996, σε αυτή που ήταν η μεγαλύτερη πολιορκία στη σύγχρονη ιστορία, μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης από τη Γιουγκοσλαβία.
Οι ελεύθεροι σκοπευτές ήταν ίσως το πιο τρομακτικό στοιχείο της ζωής υπό πολιορκία στο Σεράγεβο, επειδή σκότωναν τυχαία ανθρώπους στους δρόμους, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, σαν να επρόκειτο για βιντεοπαιχνίδι ή σαφάρι.
Σύμφωνα με στοιχεία που μεταφέρει ο Guardian, ομάδες Ιταλών και άλλων εθνικοτήτων, με το τρομακτικό προσωνύμιο «τουρίστες-ελεύθεροι σκοπευτές», φέρονται να συμμετείχαν στη σφαγή. Για τη συμμετοχή τους πλήρωσαν μεγάλα χρηματικά ποσά σε στρατιώτες που ανήκαν στον στρατό του Ράντοβαν Κάρατζιτς, πρώην ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας, ο οποίος το 2016 κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία και άλλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Αφού πλήρωναν τους στρατιώτες, οι «τουρίστες» μεταφέρονταν στους λόφους γύρω από το Σεράγεβο, ώστε να μπορούν να πυροβολούν τον πληθυσμό «για ευχαρίστηση».
Πώς ήρθε στο φως η υπόθεση
Το Σαράγεβο βρίσκεται σε μια λεκάνη που περιβάλλεται από βουνά, γεγονός που έκανε την επίθεση με τέτοιο τρόπο ιδιαίτερα εύκολη.
Οι εισαγγελείς του Μιλάνου, με επικεφαλής τον Αλεσάντρο Γκόμπι, ξεκίνησαν έρευνα με στόχο τον εντοπισμό των Ιταλών που εμπλέκονται σε κατηγορίες για ανθρωποκτονία με πρόθεση, κατηγορία που επιβαρύνεται από σκληρότητα και άθλια κίνητρα.
Η έρευνα ξεκίνησε από μια νομική καταγγελία που υπέβαλε ο Έτζιο Γκαβατσένι, ένας συγγραφέας με έδρα το Μιλάνο, ο οποίος συγκέντρωσε στοιχεία για τους ισχυρισμούς, καθώς και μια έκθεση που έστειλε στους εισαγγελείς η πρώην δήμαρχος του Σαράγεβο, Μπενιαμίνα Κάριτς.
Ο Γκαβατσένι τόνισε ότι είχε διαβάσει για πρώτη φορά αναφορές για τους φερόμενους ως «τουρίστες-ελεύθερους σκοπευτές» στον ιταλικό τύπο τη δεκαετία του 1990, αλλά μόνο όταν παρακολούθησε το «Sarajevo Safari», ένα ντοκιμαντέρ του 2022 του Σλοβένου σκηνοθέτη Μίραν Ζουπάνιτς, άρχισε να ερευνά περαιτέρω την υπόθεση.
Στο ντοκιμαντέρ, ένας πρώην Σέρβος στρατιώτης και ένας εργολάβος ισχυρίστηκαν ότι ομάδες δυτικών πυροβολούσαν τον άμαχο πληθυσμό από τους λόφους γύρω από το Σαράγεβο. Οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν διαψευστεί κατηγορηματικά από Σέρβους βετεράνους πολέμου.
«Το Sarajevo Safari ήταν το σημείο εκκίνησης», δήλωσε ο Γκαβατσένι. «Ξεκίνησα μια αλληλογραφία με τον διευθυντή και από εκεί επέκτεινα την έρευνά μου μέχρι που συγκέντρωσα αρκετό υλικό για να το παρουσιάσω στους εισαγγελείς του Μιλάνου», επισήμανε.
«Πλούσιοι που πήγαιναν για διασκέδαση»
Ο Γκαβατσένι ισχυρίστηκε ότι «πολλοί, πολλοί, πολλοί Ιταλοί» φέρεται να εμπλέκονταν, χωρίς να δώσει αριθμό. «Υπήρχαν Γερμανοί, Γάλλοι, Άγγλοι... άνθρωποι από όλες τις δυτικές χώρες που πλήρωσαν μεγάλα χρηματικά ποσά για να μεταφερθούν εκεί για να πυροβολήσουν πολίτες», υπογράμμισε.
«Δεν υπήρχαν πολιτικά ή θρησκευτικά κίνητρα. Ήταν πλούσιοι άνθρωποι που πήγαιναν εκεί για διασκέδαση και προσωπική ικανοποίηση. Μιλάμε για ανθρώπους που αγαπούν τα όπλα και ίσως πηγαίνουν σε σκοπευτήρια ή σε σαφάρι στην Αφρική», είπε ο Γκαβατσένι.
Όπως εξήγησε, οι Ιταλοί ύποπτοι συναντιόντουσαν στη βόρεια πόλη της Τεργέστης και ταξίδευαν στο Βελιγράδι, από όπου οι Σερβοβόσνιοι στρατιώτες τους συνόδευαν στους λόφους του Σεράγεβο. «Υπήρχε μια κίνηση πολεμικών τουριστών που πήγαιναν εκεί για να πυροβολήσουν ανθρώπους», είπε. «Το αποκαλώ αδιαφορία για το κακό».
Ο Γκαβατσένι πρόσθεσε μάλιστα ότι είχε αναγνωρίσει ορισμένους από τους Ιταλούς που φέρονται να εμπλέκονταν στην υπόθεση και οι οποίοι αναμένεται να τεθούν υπό ανάκριση.
Η φρίκη του πολέμου
Πιθανώς οι πιο γνωστοί θάνατοι από πυρά ελεύθερου σκοπευτή ήταν οι Bošco Brkić και Admira Ismić, ένα ζευγάρι που καταγράφηκε στην ταινία Ρωμαίος και Ιουλιέτα στο Σεράγεβο, οι οποίοι σκοτώθηκαν από έναν ελεύθερο σκοπευτή το 1993 ενώ προσπαθούσαν να διασχίσουν μια γέφυρα.
Τα πτώματά τους παρέμειναν σε ουδέτερη ζώνη μεταξύ των θέσεων της Βοσνίας και των Σερβών της Βοσνίας για αρκετές ημέρες. Οι φωτογραφίες δημοσιεύθηκαν ευρέως και έγιναν σύμβολο της τυχαιότητας και της απανθρωπιάς του πολέμου.
Ο κεντρικός δρόμος που οδηγεί στο Σεράγεβο, η λεωφόρος Meša Selimović, ονομάστηκε «Στενή των Ελεύθερων Σκοπευτών» καθώς ήταν τότε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σημείο, το οποίο όμως δεν μπορούσε κανείς να αποφύγει εύκολα, καθώς ήταν ο δρόμος προς το αεροδρόμιο του Σεράγεβο. Τα τραμ και τα λεωφορεία είχαν τα παράθυρά τους κλειστά και παντού υπήρχαν προειδοποιητικές πινακίδες για ελεύθερους σκοπευτές.
Ο Νίκολα Μπριτζίντα, δικηγόρος που βοήθησε τον Γκαβατσένι να προετοιμάσει την υπόθεσή του, δήλωσε: «Τα στοιχεία που συσσωρεύτηκαν μετά από μια μακρά έρευνα είναι καλά τεκμηριωμένα και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σοβαρή έρευνα για τον εντοπισμό των ενόχων. Υπάρχει επίσης η έκθεση της πρώην δημάρχου του Σεράγεβο».
